Ogród Bajek to jeden z najunikalniejszych i najatrakcyjniejszych miejsc Międzygórza – malowniczy skansen położony na stromym zboczu góry Lesieniec, w głębi lasu, gdzie drewniane postacie bajkowe, wyrzeźbione z korzeni, patyków i drewna, czekają na turystów przychodzących z całego świata. To miejsce, które przyciąga szczególnie rodziny z dziećmi, choć jego urok doceniają również dorośli – ludzie szukający nostalgii za bajkami z dzieciństwa, przywracający w pamięci Pinokia, Baś Jagę, Koziołka Matołka czy Koszałka Opałka. Historia tego niezwykłego ogrodu sięga 1920 roku, kiedy to leśnik i botanik Izydor Kriesten postanowił stworzyć żywy pomnik dla baśni, legend i mitycznego Ducha Gór – Liczyrzepa. Przez prawie sto lat, przechodząc liczne koleje losu i zaniedbania, Ogród Bajek przetrwał do dzisiaj jako świadectwo ludzkiej kreatywności, wiary w moc bajek i oddania się kunsztowi korzenioplastyki – sztuki rzeźbiarskiej tworzonej z naturalnych materiałów leśnych.​

Historia – Od Hołdu dla Ducha Gór do Współczesnego Skansu

1920 Rok – Izydor Kriesten i Legenda Ducha Gór

Historia Ogrodu Bajek zaczyna się zaraz po I wojnie światowej, w vremenie, gdy Śląsk przechodził dramatyczne przemiany polityczne i społeczne.​

Izydor Kriesten – zwykły pracownik leśny, człowiek zakochany w naturze i baśniach – postanowił stworzyć coś wyjątkowego. Wbudował sobie dom w Międzygórzu, na zboczu Lesieńca, otoczony lasami, gdzie zacznę gromadzić drewniane rzeźby.​

Według legendy, Kriesten chciał złożyć hołd mitycznemu Duchowi Gór – Liczyrzepie – który – jak powiadają podania – uratował mu życie w jakiś dramatycznych okolicznościach. Nie wiemy dokładnie, co się stało, ale hołd ten przybił formę niezwykłego artystycznego przedsięwzięcia.​

Korzenioplastyka – Sztuka Rzeźbienia Korzeni i Drewna

To, co uczyniło Ogród Bajek wyjątkowym, to technika artystyczna, którą Kriesten zastosował – korzenioplastyka.

Czym Jest Korzenioplastyka?

Korzenioplastyka to sztuka rzeźbiarstwa, w której artystą używa naturalnych materiałów leśnych – korzeni, pni, gałęzi, kawałków drewna – zamiast wcinać lub rzeźbić je od nowa. To jest sztuka znalezienia kształtu w naturze, a nie tylko jego stworzenia.​

Wyobraź sobie starą pień wycielony, który ma naturalne zagłębienia, wypukłości, rozgałęzienia. Artysta patrzy na ten pień i widzi – powiedzmy – twarz babci Jagi. Ulepszając tutaj, przysłaniając tamtędy, dodając fragment korzenia tutaj – twór z przyrody zmienia się w postać z bajki.​

Taka rzeźba nie jest całkowicie sztucze – to jest symbioza przyrody i ludzkiej wyobraźni.

Około 20 Lat Pracy – Monumentalny Projekt

Kriesten pracował nad tym projektem przez około 20 lat – od połowy lat 20. XX wieku. To były lata intensywnej pracy – szukania materiałów w lesie, czyszczenia korzeni, rzeźbienia, wyciągania, ustawiania.​

Stopniowo, z czasem, zbierała się kolekcja rzeźb – coraz więcej postaci, coraz bardzie skomplikowanych dzieł. Ogród przechodził transformację – z pustej leśnej polany w fantastyczne królestwo bajki.

Nazwa – „Ogród Bajek” Nadany Przez Ludność

Miejscowi, patrząc na to niezwykłe miejsce, nadali mu nazwę – „Ogród Bajek”. Nazwa ta, choć najprostsze, idealnie oddawała naturę tego miejsca. Nazwa przyległa do niego i przetrwała aż do dzisiaj.​

Po 1960 Roku – Degradacja i Zapomnienie

Po śmierci Izydora Kriestena – lub może wcześniej, gdy już starzał się – Ogród Bajek zaczął ulegać zaniedbaniu.​

Po 1960 roku, kiedy Międzygórze przechodziło transformację w komunistycznej Polsce, gród zapadł w zapomnienie. Rzeźby gnily, roślinność zarasta, ścieżki porośnięte zaroślami. To, co Kriesten budował z poświęceniem, stopniowo zamieniało się w zrujnowane miejsce, które turystów czy lokalnych mieszkańców nie przyciągało.​

Harcerze w Latach 70. – Krótka Rewitalizacja

W latach 70. XX wieku, harcerze zajęli się ogrodem. To byli entuzjaści, którzy dostrzegali wartość tego miejsca i podejmowali się jego ratowania. Przez kilka lat dbali o porządek, odnawiał rzeźby, czyścili ścieżki.​

Jednak ich zaangażowanie było ograniczone – w 1981 roku harcerze wycofali się z opieki nad ogrodem, prawdopodobnie z powodu braku funduszy, zmian w strukturze organizacji lub po prostu braku możliwości dalszego angażowania się.​

Ogród znowu popadł w ruinę.

1985 Rok – Przełom – PTTK Przejmuje Opiekę

W 1985 roku nastąpił przełom. Oddział PTTK (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze) w Międzygórzu postanowił przejąć opiekę nad Ogrodem Bajek.​

To była decyzja, która miała zmienić los tego miejsca na zawsze.

1986 Rok – Wielka Renowacja

14 września 1986 roku Ogród Bajek został oficjalnie ponownie otwarty dla turystów.​

Co zmienił PTTK?

Lata Kolejne – Odkrycia Nowych Rzeźb i Modernizacja

W latach kolejnych, szczególnie pod kierownictwem Jerzego Drążkowskiego (członka PTTK) i Czesława Zawojskiego (rzeźbiarza), Ogród był sukcesywnie uzupełniany nowymi dziełami.​

W 2008 roku przeprowadzono gruntowne odnowienie wszystkich rzeźb, nadając im nową kolorową szatę.​

W 2009 roku otwarty został „Szlak Krasnala” – turystyczna ścieżka prowadząca z przystanku autobusowego do Ogrodu, co znacznie zwiększyło dostępność tego miejsca dla turystów.​

Bajkowe Postacie Ogrodu – Kto Mieszka w Lesie?

W Ogrodzie Bajek można spotkać postacie ze starych bajek polskich i światowych, a także współczesnych filmów animowanych. Oto główne „mieszkańcy”:

Klasyczne Postacie Bajek

Współczesne Postacie

Ogród nie zafundował się na przeszłości – sukcesywnie dodawane są postacie ze współczesnych bajek i filmów:

Mityczne Postacie

Bajkowe Domki i Miejsca

Oprócz rzeźb, w ogrodzie znajdują się:

Infrastruktura i Doświadczenie Turystyczne

Lokalizacja i Dostęp

Jak Dotrzeć

Szlak Żółty – Najłatwiejszy (30 minut)​

Szlak Czerwony – Bardziej Wymagający (45 minut do 1 godziny)​

Szlak Krasnala – Nowszy (około 20 minut)​

Godziny Otwarcia i Opłaty

Najlepszy Czas Wizyty

Osobliwa Rola Ogrodu – Edukacyjna i Duchowa

Ogród Bajek to nie tylko atrakcja turystyczna dla dzieci. To również:

Miejsce Refleksji: Dorosłych turystów czaruje nostalgią za własnym dzieciństwem – słowem Koziołka Matołka, obrazem Baś Jagi, uśmiechem na twarzy Pinokia​

Edukacyjne Źródło: Dla dzieci – spotkanie ze światem bajek, stymulacja wyobraźni, połączenie literatury i sztuki​

Artystyczne Dzieło: Korzenioplastyka Izydora Kriestena i współczesnych artystów pokazuje, jak przyroda może stać się medium dla ludzkiej kreatywności​

Wysiłek Zbiorowy: Historia Ogrodu to też opowieść o tym, jak społeczność (harcerze, PTTK, artyści) może ratować wartościowe, zagrożone miejsca.

Międzygórze, położone w sercu Masywu Śnieżnika na wysokości 570–750 metrów nad poziomem morza, to jedno z najpiękniejszych miejsc całych Sudetów – niewielka wioska zaledwie 700 mieszkańców, która wciśnięta jest między zbocza gór jak perła otoczona szmaragdami. Ta urokliwa miejscowość, zwana również „Małą Szwajcarią”, przyciąga nie tylko turystów szukających spokoju i piękna przyrody, ale również filmowców szukających idealnych plenerów – tutaj w 1965 roku nagrywany był kultowy serial „Czterej Pancerni i Pies”, tutaj powstały sceny, które przez dziesięciolecia zachwycały miliony Polaków. Charakterystyczna architektura w stylu tyrolskim i skandynawskim, pięknie zachowane wille sprzed ponad stu lat z drewnianymi rzeźbieniami, balkonami otaczającymi całe piętra i bogatymi snycerkami – wszystko to sprawia, że spacer po Międzygórzu to jak przejście w tiempo do eleganckich, XIX-wiecznych czasów, kiedy to tutaj powstawały najpiękniejsze górskie kurorty Europy.

Historia Międzygórza – Od Drwali i Węglarzy do Królewskiego Kurortu

XVI Wiek – Pierwsze Osiedla: Drwale i Węglarze

Historia Międzygórza sięga XVI wieku, kiedy to pierwsze osadnicy przybyły do tej niezamieszkałej jeszcze doliny. Nie były to jednak zamożne osoby czy szlachta – to byli zwyczajni drwale i węglarze, ludzie pracujący w lesie, wycinający drzewa i wypalający węgiel drzewny.​

Drwale szukali gęstych lasów – a tych w Masywu Śnieżnika było pod dostatkiem. Węglarze, zaś wypalali drewno na węgiel, którego potrzebowali huitnicy i kzucie do topienia rud. To była ciężka praca, ale dochodowa.​

Pierwsze osiedla w Międzygórzu były zapewne zabudowaniami roboczymi – szopy, magazyny, schroniska dla pracowników. Nic wspaniałego – po prostu funkcjonalne.

XIX Wiek – Rewolucja: Księżna Marianna Orańska

Przełom przyszedł w 1840 roku, kiedy to Królewna Marianna Orańska kupiła okoliczne dobra wraz z Międzygórzem. Marianna Orańska była filaną osobą – księżniczką holenderską, którą życie zawiodło do Śląska.​

Kim była Marianna Orańska? To była kobieta wizjonerska, która rozumiała potencjał turystyki i zdrowotności. Dzięki niej cały region Ziemi Kłodzkiej przeżył transformację – z biednego, lesistego terenu na elegancki górski kurort.

Zmiany Wprowadzone przez Marianną Orańską:

1882 Rok – Powstanie Pierwszego Sanatoriumu

W 1882 roku, jakieś 40 lat po kupieniu Międzygórza przez Marianną Orańską, pojawił się przedsiębiorca, który dostrzegł ogromny potencjał – potencjał uzdrowiskowego biznesu.​

Ten mąż rozumiał, że zazieleninę, czyscie powietrze i piękne krajobrazy Międzygórza mogą przyciągnąć bogatych ludzi szukających zdrowia. W XIX wieku uzdrowiska były modne – ludzie wierzyli, że specjalne powietrze górskie może leczyć płuca, nerwy, serce.​

Otworzył on pierwszy kompleks sanatoryjny w Międzygórzu, oczywiście w stylu tyrolskim. Sukces był natychmiastowy – chętni na uzdrowiskowe wczasy nie brakowało. Szybko powstały kolejne pensjonaty, hotele, domki wypoczynkowe – wszystkie w tym samym, pięknym stylu.​

XX Wiek – Od Uzdrowiska do Turystycznego Pełnotekstu

W XX wieku Międzygórze rozwinęło się poza uzdrowiskowy biznes. Stało się ono najpierw popularne jako miejsce pobytu letniskowego – dla bogatych ludzi szukających spokoju. Potem, w czasach komunizmu, stało się ośrodkiem wypoczynkowym dla pracowników oraz turystów.​

Nie stracił jednak swojego charakteru – architektura tyrolska, piękne krajobrazy, czystość powietrza – wszystko to przetrwało.​

Architektura Międzygórza – Zafascynowanie Tyrolskim Stylem

To, co czyni Międzygórze] wyjątkowym, to jego jednolita architektura w stylu tyrolskim. Prawie każdy budynek w miejscowości – od małych domków, przez pensjonaty, po wielkie domy wypoczynkowe – został zbudowany w tym charakterystycznym stylu.​

Cechy Architektury Tyrolskiej w Międzygórzu

Charakterystyczne Elementy:

Porównanie do Szwajcarskich Domów

Międzygórze rzeczywiście przypomina małe szwajcarskie miasteczko – stąd pochodzi nazwa „Mała Szwajcaria”. Jednak jest to nie tyle kopią Szwajcarii, co inspiracją alpejską – stylem, który pochodzi z granicznych terenów między Austrią, Szwajcarią i włoskim Tyrolen.​

Zabytkowa Wartość – Ochrona i Renowacja

Wiele z tych pięknych budynków, wybudowanych ponad sto lat temu, zachowało się do dzisiaj. Niektóre z nich zostały starannie odrestaurowane i pełnią funkcję pensjonatów lub hoteli. Niestety, część budynków jest nieodrestaurowana i tylko można się domyślać, jak pięknie musiały się kiedyś prezentować.​

„Czterej Pancerni i Pies” – Kiedy Międzygórze Grało Syberię

Jednym z najatrakcyjniejszych epizodów w historii Międzygórza] było jego pojawienie się w filmie. W 1965 roku Międzygórze stało się plenerem dla kultowego serialu „Czterej Pancerni i Pies”.​

Mroźny Luty 1965 – Początek Legendy

Mroźny luty 1965 roku. Skromna ekipa filmowa pod kierownictwem reżysera Konrada Nałęckiego przybyła do Międzygórza do zaś zdjęcia do wojennego serialu. Nikt z tamtej ekipy nie podejrzewał, że właśnie tworzy jeden z najpopularniejszych polskich seriali wszech czasów.​

Międzygórze jako Syberyjska Tajga

Sceneria Międzygórza – zaśnieżone góry, sosnowe lasy, mrożne powietrze – doskonale nadawała się do grania syberyjskiej tajgi, gdzie spędzał młodość Janek Kos, główny bohater serialu.​

Sceny nakręcone w Międzygórzu:

Ekipa bez Współczesnych Zabezpieczeń

Wciąż trzeba powiedzieć, że warunki pracy na planie były zastraszająco niebezpieczne w porównaniu z dzisiejszymi standardami. Nie było nowoczesnych systemów bezpieczeństwa, nie było wielkich sztabów ludzi dbających o każdy szczegół.​

Tragiczny Wypadek – Janusz Gajos Przejechany przez Ciężarówkę:

Jeden z największych wypadków na planie dotyczy samego głównego aktora – Janusza Gajosa, który grał Janka Kosa. Podczas kręcenia zdjęć Gajos został przejechany ciężarówką.​

Co się stało? Gajos został zapakowany w gips, ale nawet wtedy kontynuował pracę nad serialem. Leżał w szpitalnej sali, a dzięki prawdziwej kontuzji był być może bardziej przekonujący w roli!​

Aby dostosować się do jego kontuzji, filmowcy zmienili nawet kolejność ujęć i kręcili właśnie odcinek szpitalny, w którym Janek leżał w szpitalu. W zdjęciach plenerowych Gajosa zastępował czasami krakowski aktor Henryk Matwiszyn.​

Emisja i Sukces

Serial został nagłowany w 1965 roku, ale do publiczności trafił dopiero w maju 1966 roku, kiedy to odbyła się premiera pierwszego odcinka. Od 25 września 1966 roku serial zaczął być regularnie emitowany i szybko stał się fenomenem.​

Miliony Polaków oglądały przygody czołgu „Rudy 102” i jego załogi – i zawsze będą pamiętać scenę, w której młody Janek Kos poluje na tygrysa w syberyjskiej tajdze, a my wiemy, że to właśnie Międzygórze zagrało to niebiańskie tło.​

Inne Produkcje Filmowe

Międzygórze nie zrezygnowało z bycia gwiazdą kina. Poza „Czterema Pancernymi i Psem”, kręcono tu również:

Główne Atrakcje Turystyczne Międzygórza

1. Wodospad Wilczki – Drugi Najwyższy w Sudetach

Wodospad Wilczki to drugi co do wielkości wodospad w całych Sudetach, a najwyższy w Masywie Śnieżnika. Spadek wody wynosi 22 metry – imponująca wysokość.​

Powstał on na linii uskoku tektonicznego na rzece Wilczce, co sprawia, że jest nie tylko piękny, ale również geologicznie ważny. Znajduje się tuż przy szlaku prowadzącym do Sanktuarium Marii Śnieżnej na Iglicznej.​

Kilka lat temu przeprowadzona została gruntowna rewitalizacja terenu otaczającego wodospad, co sprawia, że oglądanie wodospadu to teraz bezpieczna, doskonała rozrywka dla każdego.​

2. Sanktuarium Marii Śnieżnej na Iglicznej

Góra Igliczna, położona niedaleko Międzygórza, hostuje Sanktuarium Marii Śnieżnej – ważne miejsce pielgrzymek dla katolików. Szlak do Iglicznej wychodzi z Międzygórza i jest stosunkowo łatwy, nawet dla początkujących turystów.​

3. Ogród Bajek – Bajkowa Kraina

Międzygórze hozuje również Ogród Bajek – magiczne miejsce pełne drewnianych rzeźb i bajkowych postaci. To miejsce szczególnie popularne wśród rodzin z dziećmi.​

4. Zapora Przeciwpowodziowa

Zapora znajduje się przy wjeździe do Międzygórza, około 200 metrów od głównej drogi. Przez nią przebiega zielony szlak pieszy w kierunku na Marię Śnieżną.​

5. Szlak Marianny Orańskiej – Transgranicowy Szlak Królew

„Transgranicowy Szlak Królewny Marianny Orańskiej” to nowoczesna turystyczna atrakcja poświęcona kobiecie, która uczyniła ten region sławnym. Szlak przebiega przez tereny na obu stronach granicy polsko-czeskiej.​

Szlaki Turystyczne i Rowerowe – Raj dla Aktywnych

Międzygórze to centrum turystyki pieszej i rowerowej. Otoczone majestatycznymi Sudetami, oferuje szereg tras różnych stopni trudności.​

Szlaki Piesz

Infrastruktura Szlaków

Trasy turystyczne w Międzygórzu są dobrze przygotowane i utrzymane. Większość szlaków jest oznakowana, a w strategicznych miejscach znajdują się tablice informacyjne, punkty widokowe oraz miejsca odpoczynku. Dla zapewnienia bezpieczeństwa, warto pamiętać o odpowiednim wyposażeniu, zwłaszcza podczas górskich wycieczek.​

Noclegi i Obiekty Turystyczne

W Międzygórzu bez problemu można znaleźć noclegi – czy to w starych pensjonatach w stylu tyrolskim, czy w nowych gospodarstwach agroturystycznych. Znajdują się tam również kilka sklepów i punktów gastronomicznych.​

Dla miłośników natury i spokoju, Międzygórze oferuje również domki i ośrodki wypoczynkowe położone wśród malowniczych górskich krajobrazów, które zapewniają dostęp do takich atrakcji jak grillowanie czy ogniska.​

Dlaczego Międzygórze Jest Warte Odwiedzenia

Międzygórze to harmonijne połączenie historii, architektury, przyrody i kultury filmowej. To nie jest zwykła górska wioska – to jest żywe muzeum alpejskiego stylu życia, miejsce, gdzie każdy budynek opowiada historię, gdzie każdy szlak prowadzi do nowych odkryć, gdzie krajobrazy inspirowały najsłynniejszych polskich filmowców.

Spacer po Międzygórzu to jak przejście w czas – do eleganckich XIX-wiecznych czasów, kiedy to bogaci Europejczycy szukali ciszy i zdrowia w górach. To jednocześnie nowoczesne miejsce, w którym można aktywnie spędzić czas, wędrując po szlakach, oglądając wodospady, medytując w sanktuariach.